NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA ĐÔNG Y THEO TRƯƠNG TRỌNG CẢNH

Phương pháp biện chứng luận trị của Trương Trọng Cảnh: lý luận có hệ thống, thi trị có quy tắc, pháp và phương đi đôi ăn khớp với nhau như hai bánh xe răng trong một bộ máy. Trước sau nhất quán dựa trên cơ sở triết học coi cơ thể con người là một chỉnh thể tổng hợp và thống nhất (cả thể chất lẫn tinh thần) vốn có một lực lượng tự tổng hợp để đề kháng chống mọi bệnh tật. xây dựng một phương châm trị liệu là áp dụng những biện pháp để phát huy và bồi dưỡng các lực lượng tự đề kháng của cơ thể con người.

Nội dung có thể thâu tóm thành mấy quan điểm then chốt sau đây coi như những nguyên tắc cơ bản:

1. Cơ thể con người hoạt động bình thường – tức là khỏe mạnh – là do các cơ quan sinh lý trong thân thể luôn luôn giữ được thế quân bình giữa mâu thuẫn cơ bản của hai cái thế gọi là âm và dương. Nguyên nhân phát sinh ra bệnh là mất sự quân bình âm dương trong cơ thể bệnh nhân.

2. Bệnh mang tính chất cơ bản của môi trường nguyên nhân phát sinh ra bệnh, chia ra hai loại cơ bản: loại nhiệt và loại hàn. Loại nhiệt có tính chất dương thiên thắng, loại hàn có tính chất âm thiên thắng . Mỗi loại có thể có ba mức độ khác nhau: loại bệnh hình về nhiệt, loại hình hàn có ba bệnh về hàn. Đó là nhận xét về phương diện âm dương trong các bệnh con người thuộc sáu bệnh hình.

3. Chẩn bệnh phải phối hợp mạch tượng và chứng hậu để quy nạp các thứ bệnh giống nhau hoặc khác nhau vào ba loại bệnh hình về nhiệt và ba loại bệnh hình về hàn. Điều quan trọng là phải phân biệt mạch thường, mạch biến, chân tượng, giả tượng mới tránh khỏi sự sai lầm về bệnh nhiệt, bệnh hàn, cũng như mức độ hàn nhiệt khác nhau trong sáu loại bệnh hình ấy. Đó là phương pháp chẩn đoán tìm ra nguyên nhân phát bệnh.

4. Trị bệnh và dược phương phải căn cứ vào bệnh hình các dược tính để quân bình âm dương trong cơ thể bệnh nhân theo nguyên tắc:
a. Ba loại bệnh hình có tính chất nhiệt tức là ba loại bệnh thuộc dương thiên thắng phải dùng phép hãn, hòa giải, thổ, hạ hoặc thanh giải để triệt bớt dương đi đặng phục hồi thế quân bình trong cơ thể, không có phép bổ âm để phục hồi thế quân bình.

b. Ba loại bệnh hình có tính chất hàn tức là ba loại bệnh thuộc âm thiên thắng, phải dùng phép bổ dương đăng phục hồi thế quân bình âm dương trong cơ thể, không cho phép triệt âm đi phục hồi thế quân bình âm dương.

c. Phục hồi thế quân bình âm dương tức là phát huy và bồi dưỡng các lực lượng tự đề kháng của cơ thể, tạo điều kiện cho tự nhiên liệu năng tự chữa khỏi bệnh.

5. Các dược phương, dược liệu, nói chung các thức có ảnh hưởng đến sinh lý con người, cả đến thức ăn uống. Không khí khô ráo hay ẩm ướt, đều mang tính chất hoặc hàn hoặc nhiệt, phải được cân nhắc phối hợp để đạt tính chất thích hợp với bệnh tình.

Trên đây là những quan điểm then chốt, những nguyên lý cơ bản của Đông y theo phương pháp biện chứng luận trị của Trương Trọng Cảnh mà người ta quen gọi là “Hán y” hay “Kinh phương”.

Trong các lý thuyết của Đông y về nguyên nhân cơ bản phát sinh bệnh và các nguyên lý cơ bản chữa khỏi bệnh, chúng tôi đánh giá những nguyên lý cơ bản của phương pháp biện chứng luận trị mà chúng tôi đã cố gắng trình bày ở trên, theo sở đắc của chúng tôi, là có giá trị khoa học cao và có giá trị thực tiễn lớn hơn cả, so với học thuyết của các y gia khác. Phương pháp biện chứng luận trị có thể lấy làm cơ sở lý luận khoa học và kinh nghiệm thực tiễn về khoa chữa bệnh của Đông y.

Trị bệnh và dược phương sẽ trở thành vấn đề dặt ra một bài toán về cân đối các nguồn năng lượng của bệnh nhân, và những phương thức giải đáp bài toán đó để bổ sung và bồi dưỡng một cách cân đối thích hợp các nguồn năng lượng đó.

Theo triết lý của trị bệnh và dược phương này, chúng tôi tin Đông y rất có thể kết hợp với tây y đã nghiên cứu sâu sắc, nắm vững được nguyên lý cơ bản của Đông y.